Mısır Arapça Öğrenimi İçin Alternatif Olabilir mi?

Yurt dışında Arapça dil eğitimi denildiğinde, çoğumuzun aklına ilk olarak Ürdün gelmektedir. Ancak son dönemde TL’nin diğer para birimleri karşısında yaşadığı ciddi değer kaybı, doğal olarak dil eğitimi maliyetlerini de önemli ölçüde artırmıştır. Bu durum, Arapça öğrenmek isteyenleri daha ekonomik ve sürdürülebilir alternatifler aramaya yöneltmiştir. Bu bağlamda öne çıkan ilk seçenek ise hiç şüphesiz Mısır’dır.

Peki, Mısır dil eğitimi için yeterli bir ülke midir? Artıları ve eksileri nelerdir? Gelin, birlikte değerlendirelim.

Mısır; sıcak coğrafyası, entrikalı tarihi, gamsız insanı ve görece uygun ekonomik şartlarıyla dikkat çekmektedir. Daha açık ifade etmek gerekirse, burada Mısır özelinde özellikle Kahire’den söz etmekteyiz. Yaz aylarında Kahire’ye gitmeyi düşünenlerin, bunaltıcı ve yakıcı sıcaklara kendilerini hazırlamaları gerekir. Zira ülke topraklarının büyük bir kısmının çöllerden oluşmasının yanı sıra, nemin de etkisiyle sıcaklık alışılmışın oldukça üzerine çıkmaktadır.

Siyasi hayatın her dönem canlı olduğu—hatta çoğu zaman toplumu da şekillendirdiği—bu kadim topraklar, tarihsel açıdan son derece zengin bir mirasa sahiptir. Antik Mısır medeniyetinden başlayarak Roma hâkimiyetindeki Mısır’a, Amr b. Âs’ın kurduğu Fustat’tan Abbasîlerle kurulan ilişkilere; Tolunoğulları’nın sosyal hizmetlerinden İhşidler’e; Fatımîlerin Kahiresi’nden Eyyûbîlerin devraldığı şehre; kölelikten sultanlığa uzanan Memlükler’den Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı Osmanlı topraklarına katışına ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa sonrası döneme kadar uzanan bu tarihsel katmanlar, Kahire’yi yalnızca bir eğitim merkezi değil, aynı zamanda canlı bir medeniyet sahnesi hâline getirmektedir. Bu yönüyle Mısır, dil eğitiminin yanında tarih ve sanat alanlarında da zengin bir saha tecrübesi sunmaktadır.

Kahire Kalesi ve ortasında Osmanlı tarzı inşa edilen kalem minareleriyle Kavalalı Cami

Mısırlılar, halk olarak muhtemelen karşılaşabileceğiniz en dertsiz ve rahat insanlar arasında sayılabilir. Kahire’nin herhangi bir sokağına girdiğinizde, Napolyon’un şarkiyatçılara çizdirdiği portrelerin adeta canlı örnekleriyle karşılaşmanız mümkündür. Havanın bunaltıcı sıcaklığı, muhtemelen insanına da daha gevşek ve rahat bir yaşam tarzı kazandırmıştır.

Bu nedenle Mısırlılarla yapacağınız bir buluşmada ya da anlaşmada, saatinde—hatta bazen gününde—gelinmemesi ihtimaller dâhilindedir. Öyle ki bu durum halk arasında bir özdeyiş hâlini almıştır. Ortak bir zaman belirlenirken “beş dakika” denir; ancak bu ifadenin kesin bir zaman dilimini temsil etmediği bilinmelidir.

Anlatımın sakinliğine aldanılmamalıdır; zira çok sakin bir anda kendinizi bir kaosun ortasında bulmanız da mümkündür. Böyle bir durumda telaşlanmaya gerek yoktur. Zira ortada çoğu zaman bir kavga değil, bağrışma ve hararetli bir tartışma vardır. Vurma ve dövme nadirdir. “Sallû ‘ale’n-nebî” denildiğinde ortam genellikle yumuşar ve hayat olağan akışına döner.

Son yıllarda Mısır’da yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmeler, ülke ekonomisini doğrudan etkilemiştir. Her ne kadar Türkiye’ye kıyasla yaşam ve eğitim maliyetleri daha uygun görünse de, sunulan hizmetlerin kalite bakımından Türkiye’nin gerisinde kaldığını belirtmek gerekir. Bu durum, Mısır’ı özellikle bütçe odaklı düşünen öğrenciler için cazip kılarken, konfor beklentisi yüksek olanlar açısından dikkat edilmesi gereken bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla beklentilerin mümkün olduğunca düşük tutulması, süreci daha sağlıklı kılacaktır.

Öte yandan tabiri caizse gündelik hayatta, su almak gibi basit bir ihtiyaçta dahi pazarlık yapmaktan kaçınılmamalıdır. Taksi, tuktuk gibi ulaşım araçlarında ise özellikle dikkatli olunmalıdır. Zira turist olduğunuz hissedildiğinde, fiyatların makul seviyelerin oldukça üzerine çıkması sıkça karşılaşılan bir durumdur.

Mısır’daki Arapça eğitim kurumları genel olarak resmî ve gayri resmî olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. el-Fecr ve Lisânü’l-Arab gibi kurumlar, tam anlamıyla resmî statüye sahip olmamakla birlikte en yaygın tercih edilen merkezler arasındadır. Bu tür kurumlarda genellikle 50–75 dolar aralığında, dört haftalık dönemler hâlinde kurslar düzenlenmektedir. Eğitim sonunda, talep edilmesi hâlinde ücret karşılığında icâzet de verilebilmektedir.

Ancak Türkiye’de hazırlık eğitimi alarak gelen öğrenciler için bu kurumların sunduğu eğitim seviyesi çoğu zaman yetersiz kalabilmektedir. Zira dersler genellikle kırâe (okuma) ve kitâbe (yazma) ağırlıklı ilerlemekte; muhâdese (konuşma) ve ileri düzey dil becerilerine yeterince yer verilmemektedir.

Resmî bir alternatif olarak Ezher Üniversitesi Dil Merkezi (Şeyh Zayed) tercih edilebilir. Her ne kadar buradaki eğitim kurumsal ve resmî bir çerçevede sunulsa da, sistem genellikle Arapçaya ilk kez başlanıyormuş gibi ilerlemektedir. Bu durum, belirli bir altyapıya sahip öğrenciler açısından süreci yavaşlatabilmektedir. Bununla birlikte, kafile hâlinde gelen gruplar için yetkililerle görüşülerek özel muhâdese sınıfları oluşturulabilmektedir. Bu tür düzenlemeler, özellikle konuşma pratiği eksikliğini gidermek isteyenler için önemli bir avantaj sağlamaktadır.

Yüzlerce yıldır ilim serüvenine devam eden Ezher

Belirli bir dil eğitimi programını takip etmek istemeyenler için “ulûm-i İslâmî” olarak adlandırılan ilim halkaları da önemli bir alternatiftir. Özellikle Ezher Camii çevresinde gerçekleştirilen bu halkalar, farklı ülkelerden gelen talebelere açıktır. Bu meclislerde fıkıh, hadis, tefsir ve akâid gibi ilimler, geleneksel ve metin merkezli bir usulle takip edilebilmektedir.

Bu halkalarda okutulan eserler için verilen icâzetler, müellifine kadar muttasıl senetlerle silsile hâlinde aktarılmakta; böylece talebe yalnızca bir metni değil, asırlardır süregelen bir ilim geleneğini de devralarak ilim halkasına dâhil olmaktadır. Ayrıca pasaport ile Ezher Camii Kütüphanesine girilerek tarihî dokunun içinde mütalaa yapma imkânı da bulunmaktadır.

Tarihin tozlu sayfaları arasından Ezher’deki ilim talebeleri

Sonuç olarak Mısır, Arapça dil eğitimi için sizi başka bir alternatif arayışına sevk etmeyecek ölçüde imkânlar sunmaktadır. Gerek eğitim olanakları gerekse eşsiz tarihî dokusu ve insanıyla kurulan doğrudan temas, burayı sıradan bir dil öğrenme merkezinin ötesine taşımaktadır. Kimi zaman bir derste, kimi zaman bir sokak başında yahut ansızın karşınıza çıkan bir arifle kurulan kısa bir sohbet bile, dil öğrenimini canlı ve derinlikli bir tecrübeye dönüştürmektedir.

Bu yönüyle Mısır, yalnızca Arapça öğrenilen bir ülke değil; dilin yaşandığı, hissedildiği ve gündelik hayata karıştığı bir mekândır. Yolunuz düşerse, sıcak bir yaz gününde bol bol İnnâb ve Sobya içmeyi de ihmal etmeyin. Yeni yazılarda görüşmek üzere, selametle…